THE DAY BEFORE | PRZEDDZIEŃ

June 22nd, the eve of Luxembourg’s National Day. As I make my way across Hamilius in the morning, the city is already alive with movement. People are switching from trams to buses and from buses to trams, spilling through open doors in a steady flow. And yet, somehow, there seem to be fewer of them than usual. A short queue for coffee at Fischer, at L’Atelier Steffen, at Pret… Along the pedestrian streets in the city centre, delivery vans are parked. Young workers unload packs of drinks, parts of temporary stages, metal barriers. A truck from La Provençale pulls up on Hamilius, in front of the old post office, and crates filled with delicacies glide down on pallets. The city is assembling itself, preparing for the evening’s celebrations. Flags have already been hanging from buildings for several days.
I buy a coffee at Pret and a croissant for later. I like this place because I no longer feel like a stranger here. They remember how I take my coffee. Sometimes the friendly barista even starts making it before I have a chance to order, as soon as I walk through the door. It is a small gesture, but a meaningful one.
The office is quiet today. Most people have taken the day off to create a long weekend around the holiday.

***

Jest 22 czerwca, przeddzień święta narodowego w Luksemburgu. Kiedy rano przemierzałam Hamilius, miasto już pulsowało. Ludzie przesiadali się z tramwaju na autobus i z autobusu na tramwaj, wysypywali się przez otwarte drzwi. A jednak dziś było ich jakby mniej niż zwykle. Krótka kolejka po kawę w Fischerze, w L’Atelier Steffen w Pret… Na deptakach w centrum miasta stoją zaparkowane samochody dostawcze. Młodzi pracownicy wyładowują zgrzewki napojów, fragmenty podwyższeń, barierki. Chłodnia La Provençale parkuje na Hamiliusie przed starą pocztą, zjeżdżają na paletach skrzynki pełne przysmaków. Miasto rozstawia się, przygotowując na wieczorne święto. Flagi wiszą już od kilku dni.
Kupuję kawę w Pret i croissanta na później. Lubię to miejsce, bo nie czuję się tu obca. Pamiętają, jaką kawę piję. Czasem nawet sympatyczny sprzedawca przygotowuje ją, zanim zdążę poprosić — gdy tylko wchodzę do kawiarenki. To drobny gest, ale bardzo miły. W pracy dziś cicho. Większość ludzi wzięła sobie wolne z okazji święta.

In the afternoon, I step out of the office for lunch. Inside, thanks to the air conditioning, there is no sense of what is happening outdoors. It is only when I push open the door that the heat hits me. The temperature is already above 30°C, and the forecast predicts it could reach 36. A heatwave is sweeping across Europe. Although everyone complains about it a little, we are also enjoying the sunshine. After all, for much of the year it rains, so when the warmth arrives, you make the most of it. Today feels more like the south of France than Luxembourg. The air shimmers above the sun-baked pavement, restaurant terraces are full, and the city has slipped out of its usual rhythm. It feels drowsy, languid, almost half-undressed.
Young women wear light summer dresses or very short shorts with bare midriffs, in keeping with the latest fashion. Men have rolled up their sleeves and traded long trousers for shorts. In the shade of trees and beneath café umbrellas, people linger over their lunch breaks, as though trying to stretch the day a little longer. Tomorrow is a public holiday, and no one seems to be in much of a hurry. The city is already more in a mood for celebration than for work.
People lounge across the benches of Place d’Armes, relaxed and unhurried, surrendering themselves to the warmth of this long summer afternoon.

***

Po południu wychodzę z biura na lunch. W środku, dzięki klimatyzacji, nie czuć tego, co dzieje się na zewnątrz. Dopiero po otwarciu drzwi uderza mnie gorące powietrze. Termometry pokazują już ponad 30 stopni, a prognozy zapowiadają nawet 36. To fala upałów, która przemyka przez Europę.
Choć wszyscy trochę na nią narzekają, jednocześnie cieszymy się ze słońca. W końcu przez większą część roku pada, więc trzeba korzystać, póki jest ciepło. A dziś jest naprawdę jak na południu Francji. Powietrze drży nad rozgrzanym chodnikiem, tarasy restauracji są pełne, a miasto zwolniło swój zwyczajowy rytm, jest trochę senne, półnagie.
Dziewczyny mają na sobie lekkie sukienki albo bardzo krótkie szorty i odsłonięte brzuchy — zgodnie z obecną modą. Mężczyźni podwijają rękawy koszul i odsłaniają nogi. W cieniu drzew i pod parasolami kawiarni ludzie przeciągają lunchowe przerwy, jakby chcieli zatrzymać ten dzień trochę dłużej. Jutro będzie święto, więc nikt się specjalnie nie spieszy. Miasto jest już bardziej w nastroju świętowania niż pracy. Takie leniwe, porozciągane na ławkach na placu d’Armes.

I walk from there to Place Guillaume II, where the evening ceremonies will take place and where the new Grand Duke and his wife will take their seats in front of the Hôtel de Ville. For now, it is still quiet and almost empty. On the way, I can already see that some of the stands have been set up. Music drifts in from small DJ platforms. It is a beautiful day—like summer holidays have already begun. From the restaurants scattered around Place d’Armes, delicious smells rise into the air.

When I leave the office in the evening, the temperature has reached its peak. More and more people will arrive with each passing hour. They will gather slowly, without haste, buying beer or cider from the scattered tents and stands. The city will gradually shift from everyday routine into celebration.
Those who have just finished work wait for buses and trams, occupying every sliver of shade available in the city centre. And there is not much shade to be found. The sun reflects off the pale façades of buildings and the heat-soaked stone pavements.

***

Przechodzę stamtąd na plac Guillaume II, gdzie wieczorem odbędą się uroczystości i gdzie przed Hôtel de Ville zasiądzie nowy Wielki Książę z małżonką.
Na razie jest jeszcze pusto. Po drodze widzę jednak, że niektóre stoiska są już rozstawione. Z niewielkich podestów dla didżejów dolatuje muzyka. To piękny dzień. Jakby wakacje.
Z restauracji rozsianych wokół placu d’Armes unoszą się smakowite zapachy.

Kiedy wieczorem wychodzę z biura, temperatura osiąga swoje maksimum. Ludzi będzie przybywać z każdą godziną. Będą schodzić się powoli, bez pośpiechu, kupować piwo czy cydr w porozstawianych namiotach i standach. Miasto będzie stopniowo przechodzić od codzienności do świętowania.
Ci, którzy właśnie skończyli pracę, czekają na autobusy i tramwaje, zajmując każdy skrawek cienia dostępny w centrum. A cienia nie ma tu przecież wiele. Słońce odbija się od jasnych fasad budynków i rozgrzanego kamienia.

A bench under a tree on Place Guillaume II. Quiet and almost empty. The city is still waiting. I sit there and feel a deep, almost perfect sense of calm. A small group of Asian women is taking photos nearby. We are enjoying the sun and the shade at the same time. In a while, I will go back home — to all the everyday duties and problems — but that will come later. For now, I am here, in this single moment. I let myself sink into it, savour it, notice every fragment of it. I am at peace. I am happy here.
When I finally slip out of this gentle moment and head back toward the bus stop, I see the city slowly filling up. Trams spill out young people — tanned, beautiful, smiling, hungry for experiences. Among them are others who seem more lost, slightly strange, or already a little drunk. I suspect that today this might become an issue. Heat and alcohol are rarely a good combination.
For a moment, I want to stay. To melt into the crowd, dissolve into it, into that warm, sweaty, noisy mass of people. It feels almost tempting. But there is another part of me that wants to leave before the crowd thickens, before the noise swallows the quiet of the day.

So I sit by the window of the bus and take in the last images of the evening: laughing groups of people, tables set out in front of cafés and restaurants, drinks, snacks, early queues. Everyone trying to make the most of the evening and earn a few extra euros from the holiday crowds. I look at it all and feel how close this city is to me. And at the same time, a sadness settles in at the thought that I may not be able to stay here. It feels like my city. So much has happened here. Most of my life has unfolded in this place. Almost every corner is tied to a memory, a conversation, a day from the past.
It is my, not mine city. I don’t know any other place as well as this one.

***

Ławka pod drzewem na placu Guillaume. Spokojnie i niemal pusto. Miasto jeszcze czeka. Siedzę na ławce i czuję cudowny spokój. Mała grupka Azjatek robi sobie zdjęcia. Cieszymy się jednocześnie słońcem i cieniem. Za jakiś czas wrócę do domu, do wszystkich codziennych spraw i problemów, ale to będzie dopiero później. Na razie jestem tutaj, w tej jednej chwili. Zamykam się w niej, smakuję ją, doceniam każdy jej fragment. Jest mi dobrze. Jestem tu szczęśliwa.
Kiedy w końcu wymykam się z tej przyjemnej chwili i wracam w stronę przystanku, widzę, że miasto powoli się zaludnia. Z tramwajów wysypują się młodzi ludzie — opaleni, piękni, uśmiechnięci, głodni wrażeń. Wśród nich krążą też ci bardziej zagubieni, nieco dziwni albo już podchmieleni. Myślę, że dziś może być z tym problem. Upał i alkohol rzadko tworzą dobrą parę.
Przez chwilę mam ochotę zostać. Wtopić się w ten tłum, rozpłynąć się w nim, w tej rozgrzanej, spoconej, gwarnej masie ludzi. Wydaje mi się, że byłoby to przyjemne. Ale jest też we mnie druga część, która chce uciec, zanim tłum zgęstnieje, zanim hałas zagłuszy spokój tego dnia.

Siadam więc przy oknie autobusu i chłonę ostatnie obrazy tego wieczoru. Roześmiane grupki ludzi. Stoliki wystawione przed kawiarnie i restauracje. Napoje, przekąski, pierwsze kolejki. Każdy chce wykorzystać ten wieczór i zarobić kilka dodatkowych euro przy okazji święta.
Patrzę na to wszystko i czuję, jak bardzo bliskie jest mi to miasto. I jednocześnie odczuwam smutek na myśl, że być może nie będę mogła tu zostać. Mam wrażenie, że to jest moje miasto. Wydarzyło się tutaj tak wiele. Minęła tu większa część mojego życia. Niemal każdy zakątek wiąże się z jakimś wspomnieniem, jakąś rozmową, jakimś dawnym dniem.
To moje, nie moje miasto. Żadnego innego nie znam tak dobrze.

Through the bus window, I catch sight of a man I see very often, almost every day. He usually sits nearby on a small folding stool, with two large suitcases stacked beside him. He can sit there for hours, simply watching the street go by. Sometimes he drinks from a bottle, especially on colder days. He is never aggressive. He is quiet. He asks nothing of anyone and bothers no one. He sits beside his suitcases as though he is waiting for something—or someone. From time to time, volunteers from local charities stop to talk with him. They check on his well-being, ask how he is doing, whether he needs anything.
Today he is wearing a sleeveless shirt. The top suitcase is open. Suddenly, he springs up from his worn little stool and smiles, seemingly to himself. Then he walks away at a brisk pace, leaving both the stool and the suitcases behind. For a moment, I worry that someone might take them. But he seems completely unconcerned.

The bus pulls away. Carrying me into neighbourhoods that grow quieter and calmer with every stop.

***

Przez szybę autobusu dostrzegam jeszcze mężczyznę, którego widuję bardzo często, niemal codziennie. Zazwyczaj siedzi w pobliżu na małym składanym krzesełku. Obok leżą jego dwie wielkie walizki, jedna na drugiej. Siedzi tak godzinami i obserwuje ulicę. Czasem popija alkohol z butelki, zwłaszcza w chłodniejsze dni. Nigdy nie jest agresywny. Jest cichy. O nic nie prosi. Nikomu nie przeszkadza. Siedzi przy swoich walizkach tak, jakby na coś albo na kogoś czekał.
Od czasu do czasu podchodzą do niego wolontariusze z organizacji pomocowych. Rozmawiają z nim, sprawdzają jego stan zdrowia, pytają, czy czegoś nie potrzebuje.
Dziś ma na sobie podkoszulek. Górna walizka jest otwarta. Nagle podrywa się ze swojego wysłużonego krzesełka i uśmiecha jakby sam do siebie. Potem odchodzi szybkim krokiem, zostawiając za sobą taboret i walizki. Martwię się przez chwilę, że ktoś może je zabrać. Ale jego najwyraźniej to nie niepokoi.

Autobus odjeżdża. W coraz spokojniejsze, coraz cichsze dzielnice.