TURNER IS BACK IN LUXEMBOURG

The first time I stood in front of the paintings of Joseph Mallord William Turner was at the National Gallery in London. I had known his works through reproductions, but it was only when I encountered the originals that I understood why Turner is still considered one of the greatest painters of light. I looked at canvases in which almost abstract scenes emerged from glowing mist. And yet they were not abstract. It was enough to move closer to discover ships, people, bridges, or storms hidden within them. Turner was able to tell stories of a world filled with violence, disasters, and the passing of time, but he did so through light. Light itself became the main character of his paintings, giving even the most dramatic scenes an extraordinary beauty.

***

Po raz pierwszy stanęłam przed obrazami Josepha Mallorda Williama Turnera w londyńskiej National Gallery. Reprodukcje znałam wcześniej, ale dopiero kontakt z oryginałami uświadomił mi, dlaczego Turner do dziś uważany jest za jednego z największych malarzy światła. Patrzyłam na płótna, na których z rozświetlonej mgły wyłaniały się niemal abstrakcyjne sceny. A jednak nie były abstrakcyjne. Wystarczyło podejść bliżej, by dostrzec statki, ludzi, mosty czy burzę. Turner potrafił opowiadać o świecie pełnym przemocy, katastrof i przemijania, ale robił to za pomocą światła. To właśnie ono stawało się głównym bohaterem jego obrazów, nadając nawet dramatycznym scenom niezwykłe piękno.

After that visit, I bought two small reproductions: Rain, Steam and Speed – The Great Western Railway and The Fighting Temeraire. The first amazed me with its modernity – the speeding locomotive almost dissolves into rain and steam, as if the artist were not painting objects but movement and energy itself. The second, depicting the legendary warship being towed on its final journey to the shipyard, is one of the most beautiful meditations on the passage of time ever created in the history of painting.

***

Po tej wizycie kupiłam dwie małe reprodukcje: Deszcz, para i szybkość oraz Ostatnia droga „Temeraire’a”. Pierwszy obraz zachwycał nowoczesnością – pędząca lokomotywa niemal rozpływa się w deszczu i parze, jakby artysta malował nie przedmioty, lecz ruch i energię. Drugi, przedstawiający legendarny okręt wojenny holowany na ostatnią drogę do stoczni, jest jedną z najpiękniejszych refleksji nad przemijaniem, jakie powstały w historii malarstwa.

This summer, Turner has symbolically “travelled” to the Grand Duchy thanks to an exhibition organised by Villa Vauban in collaboration with Tate – the museum that holds the largest collection of his works in the world. The exhibition is not devoted exclusively to Turner. It also presents works by other outstanding British landscape artists, including John Robert Cozens, Francis Towne, William Pars, Thomas Jones, Richard Wilson, and Joseph Wright of Derby. Together, they tell the story of the birth of the modern landscape. For centuries, Italy had been the essential destination for artists and aristocrats undertaking the Grand Tour. The fascination with antiquity and the Renaissance attracted painters from across Europe. Romanticism, however, brought a change. In the 19th century, artists began to discover different landscapes – the Alps, the valleys of the Seine, Loire, and Rhine, medieval castles, Gothic cathedrals, and wild valleys. Nature was no longer merely a backdrop. It became the subject of the painting itself.
Turner was one of the artists who contributed most to this revolution. He did not paint landscapes as faithful records of reality. He was interested in atmosphere, weather, light, and the fleeting nature of a moment. His watercolours and paintings reveal an almost Impressionist approach to colour, even though the birth of Impressionism was still several decades away.

***

Tego lata Turner symbolicznie „przyjechał” do Wielkiego Księstwa dzięki wystawie przygotowanej przez Villa Vauban we współpracy z Tate – muzeum posiadającym największą kolekcję jego prac na świecie. Ekspozycja nie ogranicza się wyłącznie do Turnera. Pokazuje również dzieła innych wybitnych brytyjskich artystów krajobrazu, takich jak John Robert Cozens, Francis Towne, William Pars, Thomas Jones, Richard Wilson czy Joseph Wright of Derby. Razem opowiadają historię narodzin nowoczesnego pejzażu.
Przez stulecia to Włochy były obowiązkowym celem podróży artystów i arystokratów odbywających Grand Tour. Fascynacja antykiem i renesansem przyciągała malarzy z całej Europy. Jednak romantyzm przyniósł zmianę. W XIX wieku twórcy zaczęli odkrywać inne krajobrazy – Alpy, doliny Sekwany, Loary i Renu, średniowieczne zamki, gotyckie katedry i dzikie doliny. Natura przestała być jedynie tłem. Stała się bohaterem obrazu.
Turner był jednym z tych, którzy najbardziej przyczynili się do tej rewolucji. Nie malował krajobrazu jako wiernego zapisu rzeczywistości. Interesowały go atmosfera, pogoda, światło i ulotność chwili. W jego akwarelach i obrazach można odnaleźć niemal impresjonistyczne myślenie o kolorze, choć od narodzin impresjonizmu dzieliło go jeszcze kilkadziesiąt lat.

The greatest surprise for me during the Luxembourg exhibition was the room dedicated specifically to Luxembourg itself. Turner visited Luxembourg twice – in 1824 and again in 1839. He arrived in a city that was, above all, a powerful military fortress. He walked around the Bock promontory, the Plateau du Rham, and the Alzette valley, creating numerous sketches and watercolours. The exhibition presents seven views of Luxembourg from these journeys. They are not merely historical documents, but also remarkably poetic interpretations of the city. The fortress seems to rise out of the rocks, the walls disappear into mist, and the light transforms the architecture into an almost fairy-tale vision.

***

Największym zaskoczeniem podczas luksemburskiej wystawy była dla mnie sala poświęcona właśnie Luksemburgowi. Turner odwiedził Luksemburg dwukrotnie – w 1824 i 1839 roku. Trafił do miasta będącego przede wszystkim potężną twierdzą wojskową. Spacerował po okolicach twierdzy Bock, Plateau du Rham i po dolinie Alzette, wykonując liczne szkice i akwarele. Na wystawie można zobaczyć siedem widoków Luksemburga z tych podróży. Są to nie tylko dokumenty historyczne, ale także niezwykle poetyckie interpretacje miasta. Twierdza wydaje się wyrastać ze skał, mury giną we mgle, a światło zmienia architekturę w niemal baśniową wizję.

It is fascinating to look at places we know from our everyday walks through the eyes of an artist from almost two hundred years ago. In his works, there are no modern bridges, glass office buildings, or busy streets. Instead, there is the raw power of the Bock cliffs, deep valleys, and a city that was still waiting to become what it is today. The exhibition also reminds us that Turner was not only a great oil painter, but also a tireless traveller. During his many journeys, he filled hundreds of sketchbooks. He drew quickly, recording light, the movement of clouds, the outlines of hills, and reflections on water. Only later, in his studio, did these sketches become the foundation for his paintings and watercolours.

***

To fascynujące spojrzeć na miejsca, które znamy z codziennych spacerów, oczami artysty sprzed niemal dwustu lat. W jego pracach nie ma współczesnych mostów, szklanych biurowców ani ruchliwych ulic. Jest za to surowa potęga skały Bock, głębokie doliny i miasto, które dopiero czekało na swoją współczesną historię. Wystawa przypomina także, że Turner był nie tylko wielkim malarzem olejnym, ale również niestrudzonym podróżnikiem. W czasie swoich licznych wypraw wypełnił setki szkicowników. Rysował szybko, notując światło, układ chmur, linię wzgórz czy odbicia wody. Dopiero później, w pracowni, szkice stawały się podstawą obrazów i akwarel.

Although Turner is the central figure of the exhibition, another artist also caught my attention: Thomas Jones. His landscapes stand out among the other works because of their more restrained atmosphere and subtle, almost mysterious melancholy. The longer one looks at them, the more details emerge. My colleague pointed out a barely visible skull hidden among the outlines of rocks and the figure of a monk emerging from the darkness of one of the landscapes. It is precisely these small details that make us want to return to paintings – each time they reveal something new to the viewer.

***

Choć głównym bohaterem wystawy jest Turner, moją uwagę przyciągnął również Thomas Jones. Jego pejzaże wyróżniają się spośród pozostałych prac bardziej powściągliwym nastrojem i subtelną, niemal tajemniczą melancholią. Im dłużej się im człowiek przygląda, tym więcej detali odkrywa. Mój towarzysz zwrócił mi uwagę na ledwie dostrzegalną czaszkę ukrytą w szkicu skał oraz postać mnicha wyłaniającą się z mroku jednego z pejzaży. To właśnie takie drobne elementy sprawiają, że do obrazów chce się wracać – za każdym razem odsłaniają przed widzem coś nowego.

The opening of the exhibition was organised with great attention to detail. In the garden of Villa Vauban, guests could enjoy a glass of champagne and small refreshments. The atmosphere was elegant yet relaxed – more like a summer gathering or a garden party for art lovers than a formal gala. Visitors toured the exhibition in intimate groups of around twenty people. This was an excellent solution, as the historic villa is not a large museum, and the limited number of visitors allowed everyone to view the paintings calmly and fully engage with them.

***

Wernisaż został przygotowany z dużą dbałością o szczegóły. W ogrodzie Villa Vauban goście mogli delektować się kieliszkiem szampana i drobnymi przekąskami. Panowała elegancka, swobodna atmosfera – bardziej przypominająca letnie spotkanie lub garden party miłośników sztuki niż oficjalną galę. Zwiedzanie odbywało się w kameralnych grupach liczących około dwudziestu osób. To świetne rozwiązanie, ponieważ zabytkowa willa nie jest dużym muzeum, a niewielka liczba zwiedzających pozwalała w spokoju obejrzeć obrazy i skupić się na ich odbiorze.

I already know that I will return. An exhibition opening has its own unique character – conversations, encounters, and the emotions of the occasion make it impossible to spend as much time with each artwork as one might wish. I was therefore especially pleased by the beautifully produced catalogue created specifically for the exhibition, which can be purchased at the reception desk. It is not only a wonderful souvenir but also an opportunity to revisit the paintings and discover them all over again.

***

Już wiem, że wrócę tam jeszcze raz. Wernisaż rządzi się swoimi prawami – rozmowy, spotkania i emocje towarzyszące otwarciu sprawiają, że nie sposób poświęcić każdemu dziełu tyle czasu, ile by się chciało. Tym bardziej ucieszył mnie starannie wydany katalog przygotowany specjalnie z okazji wystawy, który można zakupić w recepcji. To nie tylko piękna pamiątka, ale także możliwość ponownego spotkania z obrazami i odkrywania ich na nowo.